Lắp đặt điện | Electrical Installations

Hai con số 1,13 và 1,45 lần dòng định mức không phải là một ngưỡng ngắt duy nhất, mà là hai điểm kiểm tra (test point) dùng để xác định giới hạn cho phép của phần tử nhiệt trong MCB.

Tại sao cần hai mốc, không phải một?

Phần tử nhiệt (lá lưỡng kim) hoạt động dựa trên nguyên lý vật lý là nhiệt sinh ra tỷ lệ với bình phương dòng điện theo thời gian. Về mặt cơ khí, không thể chế tạo một lá lưỡng kim có ngưỡng tác động chính xác tuyệt đối ở một giá trị dòng điện duy nhất, vì còn phụ thuộc vào dung sai vật liệu, nhiệt độ môi trường và độ chính xác gia công. Vì vậy, thay vì quy định một ngưỡng cứng, tiêu chuẩn IEC 60898-1 quy định một dải dung sai được giới hạn bởi hai điểm biên.

Ý nghĩa của từng mốc

Mốc 1,13 lần dòng định mức là điểm không được ngắt. Khi dòng điện duy trì ở mức này trong thời gian quy ước (1 giờ đối với MCB có dòng định mức đến 63A, 2 giờ đối với MCB trên 63A), MCB bắt buộc phải chưa ngắt. Đây là điều kiện bảo đảm MCB không ngắt nhầm khi tải chỉ vượt định mức một chút, ví dụ do dòng khởi động kéo dài hoặc dao động tải bình thường.

Mốc 1,45 lần dòng định mức là điểm bắt buộc phải ngắt. Trong cùng khoảng thời gian quy ước đó, nếu dòng điện đạt đến mức này, MCB bắt buộc phải ngắt. Đây là điều kiện bảo đảm MCB thực sự bảo vệ được mạch điện khi quá tải rõ ràng, không được để dây dẫn quá nhiệt kéo dài.

Tại sao đây là "dải", không phải "điểm"?

Giữa hai mốc 1,13 và 1,45 lần dòng định mức là vùng chuyển tiếp, nơi thời gian tác động thực tế có thể khác nhau tùy nhà sản xuất, miễn là tuân thủ hai điều kiện biên nói trên. Nói cách khác, tiêu chuẩn không ép tất cả MCB phải có đường cong nhiệt giống hệt nhau, mà chỉ ép chúng phải nằm trong một hành lang an toàn chung, vừa tránh ngắt nhầm khi tải dao động nhẹ, vừa đảm bảo ngắt kịp thời khi quá tải thực sự.

Một điểm cần lưu ý là hai mốc này áp dụng chung cho cả ba loại đường cong B, C, D, vì chúng mô tả phần bảo vệ quá tải (thermal), trong khi chữ B, C, D chỉ khác nhau ở phần bảo vệ ngắn mạch (magnetic) như đã giải thích trước đó. Ngoài ra, các giá trị này được kiểm tra ở nhiệt độ tham chiếu 30°C; nếu MCB lắp đặt trong môi trường nóng hơn, khả năng chịu tải thực tế sẽ giảm so với giá trị ghi trên nhãn.