Lắp đặt điện | Electrical Installations

Các MCB dân dụng phổ biến hiện nay đều tích hợp cả hai cơ chế bảo vệ: cắt ngắn mạch (magnetic trip) và cắt quá tải (thermal trip). Đây là yêu cầu bắt buộc theo tiêu chuẩn IEC 60898-1, không phải tính năng tùy chọn.

Về cơ chế hoạt động

Bảo vệ quá tải dùng phần tử nhiệt (lá lưỡng kim - bimetal strip). Khi dòng điện vượt định mức nhưng chưa đến mức ngắn mạch, lá lưỡng kim nóng lên, cong lại và kích hoạt cơ cấu ngắt sau một khoảng thời gian trễ (từ vài phút đến hơn một giờ tùy mức quá tải). Cơ chế này giống nhau ở tất cả các loại đường cong B, C, D vì IEC 60898-1 quy định chung hai mốc tham chiếu: khoảng 1,13 lần dòng định mức (không được ngắt trong thời gian quy định) và khoảng 1,45 lần dòng định mức (phải ngắt trong thời gian quy định).

Bảo vệ ngắn mạch dùng phần tử từ (cuộn dây điện từ - magnetic coil), tác động tức thời khi dòng sự cố đạt ngưỡng cao, đây chính là phần được thể hiện qua chữ B, C, D như đã trao đổi ở các bài viết trước.

Về ký hiệu

Trên nhãn hoặc thân MCB, không có một ký hiệu riêng biệt chỉ chức năng bảo vệ quá tải, vì chức năng này được xem là mặc định và giống nhau trên mọi MCB đạt chuẩn IEC 60898-1. Thông số C10, C16 ... chỉ thể hiện phần bảo vệ ngắn mạch (magnetic), còn phần bảo vệ quá tải (thermal) không cần ghi riêng vì đã được chuẩn hóa chung.

Tuy nhiên, trên sơ đồ nguyên lý điện (theo IEC 60617), ký hiệu MCB thường vẽ kết hợp hai chi tiết đồ họa để thể hiện rõ hai chức năng: một hình chữ nhật nhỏ hoặc bán nguyệt tượng trưng cho phần tử nhiệt (bảo vệ quá tải), và một đường cong hoặc cung tròn cắt qua đường mạch chính tượng trưng cho phần tử từ (bảo vệ ngắn mạch).

Khi thấy đầy đủ cả hai chi tiết này trong sơ đồ, đó là cách phân biệt MCB thật (có cả hai chức năng bảo vệ) với các thiết bị đóng cắt đơn thuần như công tắc cách ly hoặc cầu chì chỉ có một chức năng.